Dziś świat jest niebieski (to i dobrze i źle). Balony unoszą się nad szkolnymi korytarzami jak lekkie motyle, niosąc deklaracje. Gazetki ścienne krzyczą hasłami o zrozumieniu, akceptacji i tolerancji. Różne budynki świecą na niebiesko. Ludzie – choć na chwilę – …
Badania kliniczne konsekwentnie potwierdzają, że zaburzenia lękowe i depresyjne są jednymi z najsilniejszych współwystępujących problemów zdrowia psychicznego wśród nastolatków ze spektrum autyzmu. Te zaburzenia mogą nasilać poczucie odrzucenia, osamotnienia oraz brak zdolności do regulowania emocji. Wszystkie one są znaną ścieżką …
W powszechnym wyobrażeniu spektrum autyzmu bywa opisywane jako świat ciszy. Ciszy emocjonalnej, ciszy społecznej, ciszy relacyjnej. Tymczasem to, co z zewnątrz wygląda na milczenie, często jest raczej trudnością w przekładzie. Wyzwaniem między światem wewnętrznym a językiem, którym posługuje się otoczenie. …
W psychologii coraz częściej mówi się o neuroróżnorodności. O tym, że ludzki mózg nie jest jednolitym wzorcem, lecz paletą barw. A jednak, paradoksalnie, gdy mowa o spektrum autyzmu, ta metafora kolorów bywa jednostronna. Dzieci i młodzież autystyczna widzą świat w …
Dziecko w spektrum autyzmu, mówiąc „nie”, rzadko zamyka drzwi na zawsze. Ono raczej delikatnie je uchyla i mówi: „Teraz nie potrafię”, „Teraz się boję”, „To dla mnie za dużo”. W świecie dorosłych „nie” często brzmi jak sprzeciw, bunt, nieposłuszeństwo. W …
Spektrum autyzmu nie „pojawia się znikąd”. Jednym z najlepiej udokumentowanych aspektów epidemiologicznych ASD jest rodzinna agregacja, czyli tendencja do częstszego występowania w określonych liniach rodzinnych. Duże badania rejestrowe (m.in. Szwecja, Dania) pokazują, że: • Jeśli jedno z rodziców ma ASD, …
Choć PANDAS nie była pierwotnie postrzegana jako zaburzenie genetyczne, nowe prace naukowe sugerują, że istnieją predyspozycje genetyczne do autoimmunologicznej reakcji na infekcje. Badania molekularne wykazały, że u niektórych dzieci z PANS (szersza grupa obejmująca PANDAS), ultra-rzadkie warianty pojawiają się w …
Spektrum autyzm to złożone zaburzenie o wielu przyczynach genetycznych. Kliniczne i genomowe badania jednoznacznie pokazują, że nie istnieje jeden gen, którego mutacja samodzielnie powoduje autyzm u większości osób. Nie istnieje jeden i ten sam gen, który zawsze występuje konsystentnie we …
Spektrum autyzmu jest zespołem złożonym i niejednorodny. Spektrum autyzmu jest neurorozwojowym zespołem cech obejmujących trudności w komunikacji i interakcji społecznej, zachowania powtarzalne i nietypowe i sensoryczne różnice. Kluczową cechą ASD jest genetyczna heterogeniczność. Oznacza to, że nie istnieje jeden pojedynczy …
Wyobraźmy sobie umysł jako wiązkę światła. Dla wielu ludzi rozprasza się on szeroko, oświetlając jednocześnie kilka spraw naraz. Dla osób w spektrum autyzmu światło to często skupia się w jednym, intensywnym punkcie. To właśnie monotropia — naturalna tendencja do głębokiego, …
Dla wielu osób neurotypowych obraz jest prosty: ktoś „znowu utknął” w jednym temacie, „nie potrafi odpuścić”, „ma obsesję”. W języku potocznym padają słowa fiksacja i obsesja – nacechowane niepokojem, a czasem lekceważeniem. Tymczasem w spektrum autyzmu i ADHD to, co …
W dominującym dyskursie psychologicznym uwaga bywa traktowana jak zasób, który najlepiej działa wtedy, gdy potrafi się szybko przemieszczać: z zadania na zadanie, z bodźca na bodziec, z rozmowy na ekran telefonu. Tymczasem dla wielu osób w spektrum autyzmu – a …
Emocje w spektrum autyzmu wciąż bywają tematem obciążonym mitami. Jednym z najtrwalszych jest przekonanie, że dzieci i młodzież z ASD „nie czują” albo „mają ograniczone emocje”. Tymczasem rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona. I jak się okazuje znacznie bardziej ludzka. Osoby …
Człowiek w spektrum autyzmu nie rodzi się z deficytem bycia „kimś innym”. Rodzi się z innym sposobem odczuwania, przetwarzania i reagowania na świat. Problem zaczyna się nie w nim – problem zaczyna się wtedy, gdy jego najbliższe otoczenie uznaje tę …
Spektrum autyzmu wciąż bywa opisywane językiem medycyny naprawczej: „zaburzenie”, „deficyt”, „problem do skorygowania”. Tymczasem współczesna psychologia kliniczna i neuronauka mówią coś znacznie bardziej złożonego: spektrum autyzmu nie jest chorobą, którą można „wyleczyć”, lecz neurotypem – odmiennym sposobem rozwoju i funkcjonowania …