PRZYTŁOCZENIE CODZIENNOŚCIĄ I NIECHĘĆ DO ŻYCIA

Badania kliniczne konsekwentnie potwierdzają, że zaburzenia lękowe i depresyjne są jednymi z najsilniejszych współwystępujących problemów zdrowia psychicznego wśród nastolatków ze spektrum autyzmu. Te zaburzenia mogą nasilać poczucie odrzucenia, osamotnienia oraz brak zdolności do regulowania emocji. Wszystkie one są znaną ścieżką ryzyka dla myśli samobójczych u młodych osób.

W dużych próbach klinicznych obserwuje się, że nasilenie objawów depresyjnych i lękowych koreluje z ryzykiem myśli samobójczych u nastolatków z ASD. W próbie obejmującej osoby od 15 do 80 roku życia, około 35% uczestników zgłaszało myśli autoagresywne (co jest jedną z miar ryzyka samobójczego), a nasilenie depresji było jednym z istotnych predyktorów tych myśli przez dwa lata obserwacji.

(https://link.springer.com/…/10.1186/s40359-024-02044-6…)

W przypadku młodszych dzieci z ASD i współistniejącymi zaburzeniami lękowymi – takich jak zaburzenie obsesyjno-kompulsywne – myśli samobójcze występowały u ponad 10–13% badanych, a czynniki takie jak poczucie samotności i trudności w zachowaniach zewnętrznych były silnymi przewidywaczami tych myśli.

W literaturze naukowej podkreśla się, że osoby w spektrum często posiadają utrudnienia w regulacji emocji i rozumieniu własnych stanów wewnętrznych. Chociaż analogiczne badania dotyczą głównie dorosłych osób z ASD, wyniki wskazują, że trudności z klarownością emocji oraz ograniczony dostęp do strategii radzenia sobie emocjonalnego są ściśle powiązane z częstszymi myślami samobójczymi.

To może szczególnie obciążać nastolatków z ASD, którzy jednocześnie mierzą się z krytycznymi okresami rozwoju społecznego i szkolnego, a ich środowisko często nie zapewnia odpowiedniego wsparcia.

Samotność, poczucie odrzucenia i stres społeczny. Trudności w interakcjach społecznych, które są centralnym elementem ASD, bywają powiązane z poczuciem samotności i osamotnienia. Nastolatki z ASD mają wyższe wskaźniki izolacji społecznej niż ich rówieśnicy z typowym rozwojem, co może stanowić tło dla rozwijających się zaburzeń nastroju. Poczucie bycia „inaczej” lub „niepasowania” do grupy rówieśniczej może potęgować lęk społeczny oraz obniżać poczucie własnej wartości, co w dłuższej perspektywie zwiększa podatność na depresję i kryzysy psychiczne.

Myśli samobójcze nie są „cechą autyzmu” jako taką, ale rezultatem skomplikowanej interakcji wielu czynników — biologicznych, psychologicznych i społecznych. Maskowanie trudności emocjonalnych, brak zrozumienia środowiska oraz często niewystarczające dostosowanie wsparcia terapeutycznego mogą sprawiać, że osoby z ASD czują się niezrozumiane i osamotnione, co dodatkowo obciąża ich psychikę.

Najważniejszym przesłaniem jest to, że dostęp do empatycznej, dostosowanej opieki psychologicznej i środowiska akceptującego różnorodność może znacząco poprawić jakość życia nastolatków w spektrum autyzmu i zmniejszyć ryzyko poważnych kryzysów emocjonalnych.

Życzę Wam więcej empatii i zrozumienia, a mniej oceniania – Magdalena Kosiń