Gest wskazywania palcem. Czy naprawdę jest tak ważny?

GEST WSKAZYWANIA PALCEM U DZIECKA – DLACZEGO JEST TAK WAŻNY?

Gest wskazywania palcem to kluczowa umiejętność, która musi pojawić się, aby rozwój dziecka (szczególnie w zakresie mowy) przebiegał harmonijnie. To również sygnał, że dziecko będzie mówiło i używało języka do komunikacji z drugim człowiekiem. Gest wskazywania palcem oraz utrzymywanie kontaktu wzrokowego to bazowe aktywności dziecka, które świadczą o prawidłowym rozwoju.

Już w pierwszym roku życia możemy zaobserwować trudności rozwoje, jeśli dziecko:

– Nie utrzymuje kontaktu wzrokowego.

– Nie wskazuje spontanicznie palcem.

Kiedy pojawia się gest wskazywania palcem?

     W 9 miesiącu życia relacje dziecka z dorosłymi oraz sposób patrzenia na otaczający go świat całkowicie się zmieniają. Do tej pory maluch wchodził jedynie w interakcje dwustronne: dziecko + inna osoba lub dziecko + jakiś przedmiot/zdarzenie/zabawka. 

     Od 9 miesiąca zachodzą interakcje trójstronne:  dziecko + inna osoba + przedmiot/zdarzenie/zabawka.  To właśnie pole wspólnej uwagi, do którego niezbędny jest gest wskazywania palcem, jako próba „zagadania” do mamy czy taty.

     Gest wskazywania palcem pojawia się około  9, 10 miesiąca życia dziecka. Sygnałem niepokojącym i świadczącym o problemach rozwojowych jest brak gestu u rocznego dziecka. Początkowo dziecko może nie używać jednego, konkretnego palca wskazującego tylko całej rączki.

Co oznacza gest wskazywania palcem?

     Gest wskazywania palcem to początek dialogu z drugim człowiekiem, to pierwsze pytanie dziecka, które może brzmieć: Mamo, co to? Kto to?. Może mieć również funkcję prośby: Mamo daj mi tamtą zabawką lub spójrz, to mnie interesuje.  Jest również odpowiedzią na pytanie: Gdzie miś ma nos? Gdzie tata ma oko?

     Dziecko, które zaczyna pokazywać palcem jest gotowe, aby uczyć się języka i używać intencjonalne słów. Rozumie, że mama jest „taka jak ja” więc można z nią porozmawiać, reaguje na moje krzyki, gaworzenie i wskazywanie palcem. Dziecko zaczyna przyciągać naszą uwagę, wskazuje na przedmioty, które go ciekawią.

     Dzieci stosują gest wskazywania palcem tylko jeśli w pobliżu jest osoba dorosła. Oznacza to, że jest to pierwsza umiejętność użycia języka w komunikacji z drugim człowiekiem.  Dziecko zaczyna paluszkiem kierować uwagą mamy czy taty. W późniejszym etapie rozwoju zastąpią to słowa, zaś gest będzie używany rzadziej.

     Pojawienie się gestu wskazywania palcem to wielkie osiągnięcie małego dziecka. Pojawia się tzw. pole wspólnej uwagi. Dziecko jest w stanie inicjować relacje trójstronne: dziecko, mama i przedmiot/czynność.

     Gest wskazywania palcem jest bardzo ważnym elementem rozwoju, pojawia się bardzo wcześnie, zaś jego brak powinien być dla rodzica alarmujący. Brak tej próby nawiązania interakcji z dorosłym świadczy o tym, że dziecko nie będzie naśladowało oraz rozwijało mowy.

Jak rozpoznać dobry gest wskazywania palcem u dziecka?

     Należy również zwrócić uwagę na jakość gestu wskazywania palce. Jeśli dziecko używa go tylko po to, aby osiągnąć swoje cele i znaczy on jedynie: daj! nie jest to dobry objaw. Gest wskazywania palcem oprócz funkcji rozkazującej musi mieć w dużo większym stopniu funkcję orzekającą i oznajmującą tj. Spójrz na to! (gest wskazania palcem przedmiotu) Czy ty też to widzisz? Co to jest?. Tylko w takiej sytuacji dziecko prawidłowo buduje pole wspólnej uwagi z drugim człowiekiem, właśnie za pomocą gestu wskazywania palcem. To początek niewerbalnej rozmowy, to pierwsze „słowa”, które dziecko kieruje w stronę dorosłego i pierwsza celowa interakcja. Należy jednak zwrócić uwagę na to co dziecko chce osiągnąć poprzez gest wskazywania palcem. Jeśli używa go w celach oznajmujących oznacza to komunikację z drugim człowiekiem, a nie tylko próbę osiągnięcia celu.