ADHD – zespół nadpobudliwości psychoruchowej z dysregulacją uwagi
TO NIE CHOROBA, TO INNY TYP NEUROROZWOJU.
Październik jest miesiącem zwiększania świadomości i uważności na temat ADHD, a może nawet bardziej na osoby z tym neurotypem. W październiku w moich felietonach skupię się właśnie na tym obszarze.
Ten pakiet informacyjny zacznę od najważniejszej rzeczy, a mianowicie od wyjaśnienia, że ADHD nie jest wynikiem złego wychowania, buntu, złośliwości, nieudolności wychowawczej rodziców, lenistwa, ani niechęci do współpracy czy zaangażowania.
ADHD to zaburzenie neurorozwojowe, związane z odmiennym funkcjonowaniem mózgu – wielokrotnie już to tłumaczyłam. Oznacza to, że trudności nie pojawiają się dlatego, że dziecko „nie chce”, dorosły „nie potrafi się zorganizować”, a nastolatek „ma wszystko gdzieś”.

Problem często zaczyna się właśnie w tym miejscu. Świat i otoczenie bardzo łatwo ocenia zachowanie, ale znacznie trudniej zatrzymuje się nad tym, co stoi za tym zachowaniem. Dziecko wstaje z ławki wielokrotnie w trakcie lekcji. Jest niegrzeczne i nieposłuszne. Zaczyna wiele zadań i nie kończy żadnego. Jest leniwe, bez zaangażowania. Zapomina zeszytu, worka na w-f, zgody na wycieczkę. Jest nieodpowiedzialne. Przerywa rozmowę, wtrąca się niepytane. Nie umie się zachować.
Dorosły z ADHD po raz kolejny nie dotrzymuje terminu, gubi rzeczy, odkłada zadania na potem, ma poczucie, że cały dzień próbuje dogonić własne życie. A przecież powinien się wreszcie ogarnąć.
Tylko że ADHD nie znika dlatego, że komuś po raz kolejny powiemy, co powinien zrobić i jak. Jedną z najważniejszych rzeczy, które powinniśmy zrozumieć, jest to, że osoba z ADHD może doskonale wiedzieć, co należy zrobić, a mimo to mieć trudność z rozpoczęciem, utrzymaniem lub zakończeniem działania. Może bardzo chcieć się skupić i jednocześnie nie potrafić skierować uwagi tam, gdzie w danym momencie jest potrzebna. Może pamiętać o czymś rano, a kilka godzin później zupełnie o tym zapomnieć. Może być niezwykle skoncentrowana na tym, co ją interesuje i mieć ogromny problem z zadaniem, które jest ważne, ale nie daje wystarczającej motywacji. To nie jest brak inteligencji. To nie jest brak ambicji. To nie jest brak dobrej woli, czy zaangażowania. To trudność w regulowaniu uwagi, impulsów, aktywności, emocji i wielu procesów wykonawczych.
Dlatego tak ważna jest zmiana pytania. Zamiast: „Dlaczego on tego nie robi?”, spróbujmy czasem zapytać: „Co sprawia, że wykonanie tego zadania jest dla niego tak trudne?”. To jedno pytanie może zmienić bardzo wiele.
Dziecko, które przez lata słyszy, że jest leniwe, nieposłuszne, niegrzeczne, chaotyczne, „buja w obłokach” albo nie wykorzystuje swoich możliwości, zaczyna budować obraz siebie właśnie z tych słów.
Diagnoza ADHD nie powinna być wyrokiem i etykietą. Powinna być informacją. Informacją o tym, jak funkcjonuje człowiek i czego może potrzebować, żeby wykorzystać swoje możliwości.
Dlatego w pażdzierniku spróbujmy patrzeć trochę uważniej. Na dziecko, które nie może usiedzieć w miejscu. Na nastolatka, który kolejny raz czegoś zapomniał. Na dorosłego, który mimo ogromnego wysiłku nie potrafi uporządkować codzienności. Nie po to, żeby wszystko usprawiedliwiać, ale po to, żeby zanim ocenimy – spróbować zrozumieć.
„Za zachowaniem, które widzimy, bardzo często kryje się trudność, której nie widzimy, ale nie chcemy zobaczyć” – Magdalena Kosiń
Tag:ADHD
